Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej – art. 106 ust. 5 decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.
W związku z waloryzacją świadczeń emerytalno-rentowych sytuacja dochodowa mieszkańca zmieniła się w marcu.
W art. 106 ust. 5 ustawodawca posługuje się pojęciami: „ zmienia” lub „ uchyla”, decyzja taka ma charakter konstytutywny, co oznacza, że tworzy, zmienia lub uchyla stosunki prawne, przy czym ta zmiana konkretnej sytuacji prawnej następuje z mocy samej decyzji.
Wskazuje się, że taka decyzja pozostaje zawsze w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych, stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych.
W takiej sytuacji decyzja konstytutywna może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną.
Zmiana decyzji na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej dotycząca wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może więc mieć skutek wsteczny, tj. wywołać skutek z datą wcześniejszą, aniżeli data wydania decyzji zmieniającej.
Takie stanowisko także zostało wskazane w orzeczeniu WSA w Warszawie z 11.05.2022 r., I SA/Wa 2352/21, (LEX nr 3360227), gdzie wskazano, że zmiana decyzji ustalającej wysokość odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej może wywołać skutek prawny od daty wskazanej w rozstrzygnięciu, która była wcześniejsza od daty wydania decyzji zmieniającej. Decyzja zmieniająca, oparta o powołany ww. przepisie prawa, pozostaje w związku z zaistnieniem określonych przesłanek faktycznych, stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych.
Ponadto w wyroku NSA z dnia 27 maja 2020 r. I OSK 1406/19 wskazano, że:
„Deklaratoryjność lub konstytutywność decyzji nie przesądza o jej temporalnej skuteczności. Decyzja zmieniająca, oparta o art. 106 ust. 5 u.p.s., pozostaje w związku z zaistnieniem określonych przesłanek faktycznych, stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych, co wpływa na jej temporalną skuteczność”.
Należy wskazać także, że po pierwsze: zmiana sytuacji dochodowej, mająca wpływ na wysokość uzyskiwanego dochodu, winna być zatem uwzględniona od momentu jej wystąpienia, po drugie należy wskazać, że co do zasady: osoby korzystające z pomocy społecznej są obowiązane niezwłocznie poinformować organ, który przyznał świadczenie lub ustalił odpłatność, o każdej zmianie w ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń lub ponoszenia odpłatności.
Należy także pamiętać, że jeśli dochód np. został podwyższony w marcu to zgodnie z art. 8 ust. 3 przedmiotowej ustawy” za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego (…).
W naszej ocenie zgodnie z linia orzecznicza i doktryną biorąc pod uwagę zmianę sytuacji finansowej strony, w tym przypadku mieszkańca DPS w marcu w związku z waloryzacją świadczenia emerytalnego decyzja zmieniająca wysokość odpłatności za DPS powinna nastąpić od kwietnia.